Қазақстанда міндетті медициналық сақтандыруды енгізу
Қазақстанда міндетті әлеуметтік медициналық сақтандырудың енгізілуі көптеген мәселелер туғызды. Ең алдымен, ол қаржылық: халық қанша төлеуі керек және ол ақшаға не ала алады деген мәселе. Ең бастысы, біз медициналық қызметтер үшін артық төлеп тастамаймыз ба, жеке клиникаларда олардың бағасы аз ақша тұрмайды.
Сақтандыру жарналарының көлемі
2017 жылдың 1 шілдесінен жұмыс берушілер қызметкерлердің жалақысының 1% көлемінде Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына сақтандыру жарналарын бірінші болып төлей бастайды. 2022 жылға қарай бұл жарналар 3% дейін артады. Жеке кәсіпкерлер мен келісімшарт бойынша жұмыс істейтіндерді қоса алғанда, өзін-өзі жұмыспен қамтыған жеке тұлғалардың жарналары екі ең төменгі жалақының 5% немесе айына 2884 теңгені құрайды және ары қарай көтерілмейді.
Үй шаруасындағы әйелдер, такси жүргізушілері және шағын шаруашылық иелері секілді белсенді емес немесе өнімсіз жұмыспен қамтылғандар үшін медициналық сақтандыру қорына төленетін төлемдер де 2018 жылдан бастап бір ең төменгі жалақының 5% немесе айына 1414 теңгені құрайды.
Мемлекет 2018 жылдан бастап әлеуметтік осал топтарға орташа жалақының 3,75% көлемінде жарналар төлей бастады. Ештеңе төлеуге міндетті емес әлеуметтік топтардың тізімі өте көп: зейнеткерлер, мүгедектер, балалар, студенттер, көп балалы аналар, декреттік демалыстағы әйелдер және басқалар – 10 млн. астам адам.
Жалданып істейтін қызметкерлер 2019 жылдан ай сайынғы жалақыларының 1% көлемінде жарналар төлей бастайды, ал 2020 жылы бұл көрсеткіш 2% дейін өседі.
Азамат өз жарнасына не алады
МӘМС сақтандыру пакетіне мемлекет кепілдік берген пакеттен басқа, медициналық қызметтердің кең ауқымы кіреді. Бұған емханаларда қызмет көрсету, дәрігердің қабылдауы, тексерулер, дәрілермен қамтамасыз ету, стационарда емдеу, тіпті қымбат оталар да кіреді.
МӘМС-дың басты артықшылығы — клиникалар арасындағы бәсекелестік есебінен медициналық қызмет сапасын жақсарту. Пациенттерге жақсы көмек көрсететін және білікті дәрігерлерді тартатын клиника көбірек табыс табады. Барлық шығындар ауруханамен жасалған келісімшарт бойынша Медициналық сақтандыру қорымен жабылады.
МӘМС жүйесі қалай жұмыс істейді.
2017 жылдан бастап Қазақстанда міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жұмысын бастайды. Әлемнің жүздеген елдерінде сақтандыру медицинасы ондаған жылдар бойы сәтті қызмет етіп келеді, ол денсаулық сақтауға тиімді қаржы мен халыққа сапалы көмекті қамтамасыз етуде.
Сақтандыру жарналарының жалпы қоры үш жерден: мемлекеттен, жұмыс берушіден және азаматтың өзінен түседі. Бұл адам денсаулығы үшін әділ жауапкершілікті қамтамасыз етеді.
Қазақстан төлемдерді біртіндеп көтеруді жоспарлап отыр, олардың бастапқы сомалары басқа елдердегі ұқсас төлемдермен салыстырғанда екі есеге аз.
Медициналық қызметтер пакеті
Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры қаржыны екі жерден: бюджеттен және сақтандырудан жинақтайды. Бюджеттік барлық азаматтардың кепілдік берілген медициналық көмегін – профилактика, жедел жәрдем, әлеуметтік маңызды ауруларды емдеуді жабады. Сақтандыру қаржылары сақтандырылған азаматтардың кеңейтілген пакеті: алғашқы медициналық-санитарлық көмекке, диагностикаға, ота жасауға, дәрілерге, мейірбикелік және паллиативтік күтімге кетеді.
МӘМС пакетін алу құқығы кімге беріледі
Пакетті алу құқығы Қазақстанда тұрақты тұратын және МӘМС жүйесіне қатысатын азаматтарға, шетелдіктерге және азаматтығы жоқ адамдарға беріледі. Мемлекеттік белсенді емес халыққа, жұмыс берушілер – қызметкерлерге, өзін-өзі жұмыспен қамтитындар — өзі үшін төлейді.
Ерікті сақтандыру
Егер азамат қосымша қызметтер алғысы – мысалы, стоматологиялық протез немесе пластикалық хирургия жасатқысы келсе, — ол ерікті түрде сақтандыру компаниясымен келісімшартқа отыра алады.
Азаматтар үшін артықшылығы
Басты артықшылығы — мемлекеттік және жеке клиникалар арасында таңдау жасау мүмкіндігі. Мысалы, бүгінде баланы жеке клиникаға қарату құны жылына 130–300 мың теңге. МӘМС арқасында бұндай қызметтер қолжетімді болады: ӘМСҚ жарнасы айына шамамен 1600 теңгені ғана құрайды.
Медициналық сақтандыру бәсекелестік пен сапаны жақсартады. Жеке клиникалар жақсы қызмет көрсетуді ұсына отырып, пациенттерді тартқысы келеді. Ал мемлекеттік мекемелер жайлылық пен емдеу нәтижелеріне көп көңіл бөле бастайды.
Осылайша, бірнеше жылдардан кейін Қазақстан денсаулық сақтаудың дамыған жүйесіне, кәсіби мамандарға және азаматтардың қалтасын қағатын қосымша шығындарсыз қолжетімді медициналық көмекке ие болады.
